Prāṇāyāma

Prāṇā” znaczy oddech, „yāma” to kontrola; prāṇāyāma zatem to kontrola oddechu. Prāṇāyāma jest jedną z najstarszych udokumentowanych praktyk jogi. Była praktykowana jako rodzaj tapas (praktyki ascetyczne, dyscyplinujące) już w czasach historycznego Buddy (2500 lat temu). Jeszcze wcześniej o znaczeniu prāṇāyāmy w praktyce kontroli umysłu wspomina Chāndogyopaniṣad.  Kilka wieków później Mahābhārata wymienia prāṇāyāmę jako jedną z dwóch metod medytacji. Prāṇāyāma została uznana za integralną część praktyki jogi przez Patañjalego. W dziełach tantrycznych praktyki oddechowego stają się coraz bardziej złożone i zalecane są jako jeden z elementów rytuałów oczyszczających oraz stymulujących przepływ energii w ciele. Dokładne opisy praktyk oddechowym zaleźć można w głównych dziełach poświęconych praktyce haṭhayogi (np. Haṭhapradīpikā). Od tej pory praktyka prāṇāyāmy uznawana jest za doskonałą metodę wpływania na energię naszego ciała oraz sposób na uspokojenie umysłu i przygotowanie go do medytacji.   Autor XVIII-wiecznej Rājayogāmṛta twierdzi nawet, że: „Poprzez prāṇāyāmę można osiągnąć perfekcję w różnych rodzajach jogi. Bez prāṇāyāmy joga jest całkowicie nieskuteczna”.